Trust everything

's-Hertogenbosch | Eindhoven | Amsterdam

STAND VAN ZAKEN WET DBA; VOORTDURENDE ONRUST, MAAR OOK KANSEN?

29 november 2016

Vrijdagmiddag 18 november jl. werd bekend dat de staatssecretaris naar aanleiding van het Rapport van de Commissie Boot, die onderzoek heeft gedaan naar de Wet DBA, besloten heeft om op korte en (middel)lange termijn maatregelen te treffen wat betreft de Wet DBA. De staatssecretaris heeft in een Kamerbrief deze maatregelen toegelicht. Een van de maatregelen is dat de ‘strikte’ handhaving zal worden uitgesteld (van 1 mei 2017) tot in ieder geval 1 januari 2018. Hieruit is door velen de – onterechte – conclusie getrokken dat de Wet DBA is afgeschaft. Zover is het (nog) niet. Een korte toelichting van de laatste ontwikkelingen en de stand van zaken.

Achtergrond

Tot voor kort werkten veel opdrachtnemers (ZZP’ers) op basis van een VAR verklaring. Groot voordeel van de VAR was dat deze zekerheid bood aan opdrachtgevers dat de Belastingdienst niet achteraf loonheffingen zou opleggen. Met invoering van de Wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) is de VAR afgeschaft en hiermee is ook deze zekerheid voor opdrachtgevers verdwenen. In een eerder artikel ‘van VAR naar DBA’ is de systematiek van de Wet DBA, gebaseerd op modelovereenkomsten, toegelicht.

Kort samengevat: de Belastingdienst voorziet in enkele algemene modelovereenkomsten waarbij een van de essentiële kenmerken van een arbeidsovereenkomst ontbreekt. Zo is er een modelovereenkomst ‘vrije vervanging’ en een modelovereenkomst ‘geen gezag’. Indien conform een van deze modelovereenkomsten wordt gewerkt, is volgens de Belastingdienst geen sprake van een arbeidsovereenkomst en hoeft opdrachtgever niet te vrezen voor naheffingen en boetes. Echter zekerheid, zoals de VAR bood, geeft de Belastingdienst niet. De Belastingdienst kan handhaven (naheffingen en boetes opleggen aan opdrachtgever) indien achteraf blijkt dat de feitelijke uitvoering anders is geweest.

Praktijk

De afschaffing van de VAR en de onzekerheid waarmee de Wet DBA is omgeven, heeft in de praktijk tot veel onrust en onzekerheid geleid. Opdrachtgevers zijn huiverig ZZP’ers in te huren en ZZP’ers zijn bang hun opdrachten kwijt te raken.

Om concrete voorbeelden te inventariseren, opende de Belastingdienst op 17 oktober jl. het Meldpunt DBA onbedoelde gevolgen arbeidsmarkt. Het meldpunt heeft in slechts enkele weken meer dan 1800 reacties opgeleverd.

Rapport Commissie Boot

De Commissie Boot heeft in april van dit jaar de opdracht gekregen te onderzoeken of de Belastingdienst de Wet DBA op juiste wijze heeft toegepast. Medio november hebben zij een eindrapportage aan de staatssecretaris toegestuurd.

In het rapport oordeelt de Commissie dat de wijze waarop de Belastingdienst de branche-overeenkomsten en de individuele overeenkomsten beoordeelt in een enkel geval echt onjuist is. In nogal wat gevallen valt de uitkomst van de belastingdienst te billijken, hoewel op grond van de beperkte hoeveelheid aanwezige gegevens een andere uitkomst ook denkbaar was geweest. De overige oordelen van de Belastingdienst acht de Commissie juist. Het groot aantal afwijzingen van individuele contracten is in zoverre te begrijpen dat het in veel gevallen heel moeilijk is vooraf zekerheid te kunnen geven dat iets achteraf geen (fictieve) dienstbetrekking zal blijken te zijn.*

De Commissie wijst verder op enkele problemen en moeilijkheden:

  1. De individuele contracten worden per saldo strenger beoordeeld dan de algemene modelovereenkomsten.
  2. De strengere individuele toetsing leidt ertoe dat de overeenkomsten in slechts ongeveer 23% van de gevallen worden goedgekeurd.
  3. De toetsing achteraf, bij gebruik van een goedgekeurd model, leidt tot onzekerheid.

De Commissie Boot wijst in haar rapport op de moeizame duiding van de kerncriteria ‘vrije vervanging’ en ‘gezagsverhouding’. De Commissie vindt het niet nodig om het systeem van de modelovereenkomsten los te laten. Wel dient een nadere invulling van dat systeem te komen: het moet helderder worden wanneer en op basis van welke criteria overeenkomsten vooraf zullen worden goedgekeurd en achteraf zullen worden getoetst.

Maatregelen staatssecretaris

De staatssecretaris komt, op basis van de input van het meldpunt en vele gesprekken die over DBA zijn gevoerd, tot de volgende bevindingen**:

  1. Opdrachtgevers zijn terughoudend met het inhuren van ZZP'ers.
  2. Het onderscheid tussen ondernemerschap en dienstbetrekking sluit niet overal aan bij de praktijk.
  3. Opdrachtgevers ervaren de arbeidswetgeving als knellend.

De staatssecretaris heeft op basis van voornoemde bevindingen én het rapport van de Commissie Boot, geconcludeerd dat het allereerst noodzakelijk is de implementatietermijn voor de volledige invoering van de Wet DBA te verlengen. Op 18 november is aangekondigd dat deze termijn wordt verlengd tot in ieder geval 1 januari 2018. Daarmee is ook de repressieve handhaving tot die datum opgeschort.

Andere maatregelen die de staatssecretaris gelijktijdig heeft aangekondigd zijn:

  1. Herijking van de (kern) criteria van de modelovereenkomsten “vrije vervanging” en “gezagsverhouding”.
  2. Een andere rol voor de Belastingdienst; geen handhaving zolang herijking loopt en de Belastingdienst in een coachende rol.
  3. Aanpak van oneerlijke concurrenten; er geldt geen uitzondering voor ‘evident kwaadwillende’, zij kunnen wel naheffingen en boetes verwachten.
  4. Tot slot wijst de staatssecretaris expliciet op de mogelijkheid om in de cao af te wijken van de ketenregeling.

Reacties

De reacties op de kamerbrief van de staatssecretaris afgelopen week maken duidelijk dat de onrust vooralsnog niet afneemt, integendeel zelfs. De roep om volledige afschaffing klinkt steeds vaker door. Het uitstellen van de termijn, het besluit dat door de staatssecretaris is genomen, wordt door velen juist als onwenselijk beschouwd omdat hiermee ook de onzekerheid en onduidelijkheid wordt verlengd. Dat is nu juist wat men niet wil.

Wellicht dat de staatssecretaris de komende maanden wel de tijd neemt om te komen tot een totaal andere systematiek dan de Wet DBA voorschrijft. Alhoewel opdrachtgevers niets liever willen dan terugkeer van de VAR, en daarmee terugkeer van de garantie dat geen naheffingen worden opgelegd, lijkt dat voorlopig niet aan de orde. De Commissie Boot heeft hiertoe, helaas, ook geen aanbeveling gedaan.

Conclusie

De aangekondigde maatregelen hebben vooralsnog niet tot veel meer duidelijkheid geleid. Wanneer wordt je bijvoorbeeld als ‘evident kwaadwillende’ beschouwd? En hoe wordt dat gecontroleerd?

De belangrijkste bezwaren blijven bestaan. De opschorting resp. uitstel tot 1 januari 2018 maakt dat niet anders, integendeel juist. De onduidelijkheid en onrust duren voort.

Anderzijds biedt dit voor menigeen ook kansen. Er is weliswaar veel onduidelijkheid, maar indien je niet kwaadwillend een schijnconstructie tot stand brengt, dan is het risico op naheffingen en boetes zeer gering. Niet slechts tot 1 mei 2017, maar zelfs tot 1 januari 2018. 

 

Door: Brigitte Vleer

 

*  Bron: Eindrapport Commissie (model)overeenkomsten, prof. Mr. G. Boot e.a., november 2016

** Bron: Brief van de heer E. Wiebes d.d. 18 november 2016 aan de Tweede Kamer inz. Tweede Voortgangsrapportage DBA 

 

Meer weten?

Voor meer informatie over dit artikel kunt u contact opnemen met

Laatste artikelen in arbeidsrecht

14 april 2016

Van VAR naar DBA

“Leuker kunnen we het niet maken, wel lastiger” Met invoering van de Wet Deregulering Arbeidsrelaties wordt de VAR per 1 mei 2016 afgeschaft. Daarmee verdwijnt ook de zekerheid voor een opdrachtgever om niet achteraf met loonheffingen te worden geconfronteerd. Kunnen de risico’s op andere wijze worden afgedekt? Lees meer...

Lees verder

15 april 2016

Billijke vergoedingen

Na acht maanden WWZ komen geleidelijk aan de eerste uitspraken binnen waarin rechters zich buigen over de billijke vergoeding in aanvulling op de wettelijk verplichte transitievergoeding. Wanneer wordt een billijke vergoeding toegekend en welke omstandigheden wegen mee?

Lees verder

21 april 2016

De ins en outs van het (wettelijk verplichte!) verbetertraject

Sinds de wijziging van het ontslagrecht kan de rechter de afwezigheid van een verbetertraject niet meer compenseren in een hogere ontslagvergoeding. Wat kan de rechter wel? Hoe belangrijk is het verbetertraject nog?

Lees verder

27 mei 2016

ASSCHER PRESENTEERT EERSTE WIJZIGINGEN WWZ

De Wet Werk en Zekerheid (ingevoerd per 1 januari 2015 respectievelijk 1 juli 2015) is nu al aan een eerste revisie toe. In de aanloop naar deze nieuwe wet is al veel kritiek geuit op de effecten van deze wet voor bijvoorbeeld seizoensarbeid en de transitievergoeding na langdurige arbeidsongeschiktheid. Nu, minder dan een jaar na invoering van de WWZ, is Asscher op initiatief van de voorzitter van MKB-Nederland overstag gegaan en heeft hij een akkoord bereikt met de sociale partners over enkele aanpassingen van de WWZ.

Lees verder

Onze diensten

Heeft u een vraag? Wij helpen u graag verder. Neem contact op met een van onze specialisten.