Hoofdregel binnen het aanbestedingsrecht is dat een inschrijving na indiening in principe niet meer mag worden aangepast. Op deze hoofdregel is echter ook een uitzondering. Zo is het vaste rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie (het “Hof van Justitie”) dat gegevens van inschrijvingen onder omstandigheden verbeterd of aangevuld kunnen worden, omdat deze klaarblijkelijk een eenvoudige precisering behoeven of om kennelijk materiële fouten recht te zetten. Daarbij geldt dan wel de regel dat de wijziging of aanvulling er niet toe mag leiden dat er in werkelijkheid een nieuwe inschrijving wordt ingediend. Ook mag de aanbestedende dienst geen gelegenheid tot herstel bieden als het ontbrekende stuk of de ontbrekende informatie op straffe van uitsluiting niet bij de inschrijving is verstrekt. Niet zelden worden er procedures gevoerd over de vraag of een betreffende inschrijver een herstelmogelijkheid mocht, of zelfs moest, worden geboden door de aanbestedende dienst. Dat was ook in deze uitspraak de discussie.
Rechtbank Zeeland-West-Brabant 12 januari 2026
Feiten
Eisende partij in deze zaak is een inschrijver (de “Inschrijver”) die een inschrijving heeft gedaan voor een aanbesteding van de Gemeente. In het UEA heeft de Inschrijver aangekruist dat zij een beroep doet op de bekwaamheid van een derde voor een bepaalde door de Gemeente gestelde geschiktheidseis. Daarnaast heeft de Inschrijver in het UEA ook aangekruist dat zij met diezelfde derde deelneemt aan de aanbestedingsprocedure.
De Gemeente heeft gesignaleerd dat de inschrijving onduidelijk is en heeft Inschrijver om een toelichting gevraagd. Daarop heeft Inschrijver aangegeven dat zij alleen een beroep doet op de bekwaamheid van een derde. De Gemeente heeft Inschrijver geen mogelijkheid tot herstel gegeven en heeft haar inschrijving terzijde gelegd. Daarop start de Inschrijver een kort geding.
Standpunten partijen
Inschrijver vordert in het kort geding dat de Gemeente haar in de gelegenheid stelt om haar inschrijving aan te passen. De Gemeente stelt zich op het standpunt dat de door Inschrijver gemaakte fout in haar inschrijving zich niet voor herstel leent. Dit onder meer omdat de Gemeente in de aanbestedingsstukken een uitsluitingssanctie had opgenomen voor het ontbreken van de betreffende informatie in het UEA.
Oordeel voorzieningenrechter
De voorzieningenrechter verwijst in zijn vonnis naar de vaste rechtspraak van het Hof van Justitie op dit punt. Volgens de vaste arresten SAG en Manova kunnen de gegevens van een inschrijver gericht worden verbeterd of aangevuld, met name wanneer deze klaarblijkelijk een eenvoudige precisering behoeven, of om kennelijke materiële fouten recht te zetten, mits deze wijziging er niet toe leidt dat in werkelijkheid een nieuwe inschrijving wordt voorgesteld. Dit kan anders zijn als het ontbrekende stuk of de ontbrekende informatie op straffe van uitsluiting niet bij de inschrijving is verstrekt. Het Hof van Justitie ziet het bieden van de mogelijkheid tot herstel als een bevoegdheid. Dit sluit volgens de voorzieningenechter niet uit dat dit onder nationaal recht een verplichting kan zijn.
De voorzieningenrechter overweegt in dat kader dat de Gemeente is gebonden aan de algemene beginselen van behoorlijk bestuur, waaronder het zorgvuldigheidsbeginsel. Dit beginsel vereist dat de Gemeente moet nagaan of de materiële inhoud van de inschrijving waaraan een vormfout kleeft aan de eisen voldoet en – in dat geval – of de vormfout zich voor herstel leent. Dit strookt ook met de doelstellingen van aanbestedingsprocedures om overheidsopdrachten open te stellen voor mededinging.
De Gemeente heeft de Inschrijver om verduidelijking gevraagd en is aan de hand daarvan tot de conclusie gekomen dat de fout zich niet voor herstel leent. Dit omdat de Gemeente, volgens haar eigen zeggen, dan zou handelen in strijd met de uitsluitingsclausule in haar aanbestedingsdocumenten. Dit zou volgens de Gemeente in strijd zijn met de andere aanbestedingsrechtelijke beginselen, namelijk: het transparantiebeginsel en het gelijkheidsbeginsel.
De voorzieningenrechter wijst echter op een ander algemeen beginsel van behoorlijk bestuur, namelijk: het evenredigheidsbeginsel. Dit beginsel houdt in dat besluiten van aanbestedende diensten niet verder mogen gaan dan noodzakelijk is om het doel te bereiken. Een uitsluiting wegens een inschrijvingsgebrek is alleen gerechtvaardigd als dit in redelijke verhouding staat tot de ernst van het gebrek en het belang van de eerlijke mededinging. Dat vereist een belangenafdeling, aldus de voorzieningenrechter.
Volgens de voorzieningenrechter zijn voor die belangenafweging de volgende omstandigheden relevant. Er ontbreekt geen essentiële informatie, er kan objectief worden vastgesteld dat de gegevens bij inschrijving zijn ingediend, Inschrijver genietgeen voordeel ten opzichte van de andere inschrijvers omdat alle informatie materieel tijdig is verstrekt, het gebrek raakt niet de inhoudelijke beoordeling van de inschrijving (zoals bijvoorbeeld prijs of technische eisen) en het betreft enkel en alleen een precisering van de inschrijving.
Deze omstandigheden maken volgens de voorzieningenrechter dat sprake is van een lichte fout. Het uitsluiten van de inschrijving van Inschrijver op basis van die kleine fout belemmert de effectieve mededinging en is daarom niet gerechtvaardigd. Volgens de voorzieningenrechter had de Gemeente de Inschrijver een herstelmogelijkheid moeten geven, door haar in de gelegenheid te stellen een aangepast UEA in te dienen.
Advies
Deze uitspraak is er één in een reeks van recente uitspraken, waarin wordt geoordeeld dat aanbestedende diensten niet alleen een herstelmogelijkheid mogen bieden, maar dat op grond van het nationale recht ook verplicht zijn om te doen. Zelfs als in de aanbestedingsdocumenten een uitsluitingssanctie is verbonden aan het ontbreken van de betreffende informatie.
Opvallend is dat de Nederlandse voorzieningenrechters daarmee een andere koers varen dan het Hof van Justitie, die vooralsnog van oordeel is dat het al dan niet bieden van een herstelmogelijkheid louter een bevoegdheid is van de aanbestedende dienst, maar geen afdwingbaar recht voor de (afgewezen of uitgesloten) inschrijver. Daarnaast lijkt het oordeel van deze voorzieningenrechter ook lastig uit te leggen in het licht van de vaste rechtspraak van het Hof van Justitie, waarin is bepaald dat er geen herstelmogelijkheid mag worden geboden als op het ontbreken van de betreffende informatie een uitsluitingssanctie staat. Kennelijk is ook deze voorzieningenrechter van oordeel dat in dit geval het beginsel van evenredigheid voorgaat op het gelijkheids- en transparantiebeginsel.
Belangrijk detail is wel dat de redenering van deze voorzieningenrechter, die zijn oordeel dus grotendeels stoelt op de algemene beginselen van behoorlijk bestuur, strikt genomen alleen geldt voor aanbestedende diensten die ook een bestuursorgaan zijn in de zin van de Algemene Wet Bestuursrecht. Niet alle aanbestedende diensten kunnen als zodanig worden gekwalificeerd, wat de vraag oproept of deze voorzieningenrechter tot hetzelfde oordeel was gekomen als de aanbestedende dienst geen bestuursorgaan zou zijn in de zin van de Awb.
Voor inschrijvers die zijn uitgesloten, is deze uitspraak er een in de reeks die zij kunnen gebruiken in een discussie met de aanbestedende dienst om op die manier een herstelmogelijkheid af te dwingen. Het kan gezien deze uitspraak voor een uitgesloten inschrijver weldegelijk heel nuttig zijn om hierover een kort geding te starten en zo weer een kans te maken op gunning van de opdracht.
Ook voor aanbestedende diensten is deze uitspraak relevant. Zij moeten er dus rekening mee houden dat zij in kort geding wel degelijk kunnen worden gedwongen om een inschrijver een herstelmogelijkheid te bieden. Zelfs als de aanbestedingsdocumenten een expliciete uitsluitingssanctie verbinden aan het ontbreken van de betreffende informatie.
Contact
Wilt u meer informatie over dit onderwerp, wenst u advies in een lopende kwestie of wilt u bijgestaan worden in een procedure, neem dan vrijblijvend contact op met onze specialisten op het gebied van het aanbestedingsrecht: Rianne van Pelt, Tim Segers en Inge Franken.
